ပိုက္ဆံအိတ္ ေကာက္ရသူမ်ားနွင္႔ က်မ

အင္မတန္ နေမာ္နမဲ႔ နုိင္တဲ႔ က်မ အလုပ္တစ္ဖက္ ေက်ာင္းတက္ဖက္နဲ႔ ဗ်ာမ်ားရတဲ႔ ၂၀၀၁ ကေန ၂၀၀၃ အတြင္း ပိုက္ဆံအိတ္ သံုးခါ ေပ်ာက္ပါတယ္။ ပထမဆံုးတစ္ခါက အလုပ္ ၿပီးလို႔ ေက်ာင္းသြားဖို႔ အထြက္မွာ အလုပ္လုပ္တဲ႔ ကုမၸဏီ ရွိရာ အေဆာက္အဦး က အိမ္သာမွာ ေမ႔က်န္ေနခဲ႔ တာပါ။ ေက်ာင္းတက္စဥ္ ကာလက ေက်ာင္းသားကဒ္နဲ႔ အေမရိကန္ေဒၚလာ သံုးရာပါတဲ႔ ပိုက္ဆံအိတ္ဟာ အသက္တမွ် အေရးႀကီးပါတယ္။ ကားဂိတ္မွာ ပိုက္ဆံအိတ္ေပ်ာက္ၿပီလို႔ သိသိခ်င္း ေခါင္းေတြထူပူၿပီး အေဆာက္အဦး ဆီကုိၿပန္ေၿပး ရပါတယ္။ ကုိယ္႔ရံုးေရာ အနီးအနားက ကုမၸဏီေတြပါ ေသာ႔ခတ္ကုန္ႀကပါၿပီ။ နွစ္ခန္းေက်ာ္ေလာက္က ဆံပင္ဆုိးေဆးေတြနဲ႔ ဆံပင္ ညွပ္ဆိုင္ေတြမွာ သံုးတဲ႔ ပရိေဘာဂေတြ ေရာင္းတဲ႔ ကုမၸဏီတစ္ခုပဲ လူရွိေတာ႔တယ္။ ဘာလုပ္ရမွန္း မသိ၊ ဘယ္သူ႔ေမးရမွန္း မသိ ၿဖစ္ေနတုန္း အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္ ရံုးခန္းထဲက ထြက္လာၿပီး "ပိုက္ဆံအိတ္ေပ်ာက္လို႔လား" လုိ႔ေမးပါတယ္။ ဟုတ္ပါတယ္ ဆိုေတာ႔ အိတ္ကုိထုတ္ေပးၿပီး သန္႔ရွင္းေရး လုပ္တဲ႔ သူက လာေပးထားတာလို႔ လည္းေၿပာပါတယ္။

ကိုယ္႔ ရံုးရွိရာ အေဆာက္အဦးက အပ်ံစား အေဆာက္အဦး မဟုတ္ေလေတာ႔ သန္႔ရွင္းေရးကိုလည္း အိမ္သာေတြ အားလံုးအတြက္ ဘဂၤလားေဒ႔ (ရွ္) နိုင္ငံသား ေယာက္်ားေလး တစ္ေယာက္ပဲ ထားပါတယ္။ မ်က္မွန္းတန္းေန ေပမယ္႔ စကားေတာ႔ မေၿပာမိဘူးပါ။ ပိုက္ဆံအိတ္ ၿပန္ရရခ်င္း အရင္ဆံုးသိခ်င္တာက ပိုက္ဆံေတြ အိပ္ထဲမွာ ရွိေသးရဲ႔ လားဆိုတာကိုပါ။ အဲဒီ အေတြး ေပၚလာတာနဲ႔ တစ္ၿပိဳင္နက္ ကုိယ္႔ကိုကိုယ္ လည္း နည္းနည္းေတာ႔ အၿပစ္တင္မိပါေသးတယ္။ သူယူခ်င္မွေတာ႔ အိတ္ေတာင္ ၿပန္ေပးေနစရာ မရွိဘူး မဟုတ္လား။ အိတ္ထဲက ပစၥည္းေတြ ဘာမွ လက္ရာ မယြင္းပါ။

ေနာက္ေန႔က်ေတာ႔ အဲဒီေကာင္ေလးကို ေက်းဇူးတင္စကား ေသေသခ်ာခ်ာ ေၿပာပါတယ္။ ေနာက္လည္းလမ္းမွာေတြ႔ရင္ ေသေသခ်ာခ်ာ နုတ္ဆက္ပါတယ္။ စိတ္ထဲမွာ တစ္ခုခုေလး ၀ယ္ၿပီး လက္ေဆာင္ေပးခ်င္စိတ္ လည္းခဏခဏ ေပါက္ပါတယ္။ သူ႔ကို တစ္ခုခု လက္ေဆာင္ေပးဖုိ႔ စဥ္းစားတုိင္း သူ႔ေစတနာကို တန္ဖိုးၿဖတ္ရာမ်ား က်မလားလုိ႔ ေတြးမိၿပီး သူတိတ္တဆိတ္ ေပ်ာက္ကြယ္သြား တဲ႔ အထိ ဘာမွ မေပးၿဖစ္ခဲ႔ပါ။ အလုပ္က တစ္ၿခားေနရာကို ေၿပာင္းသြားတာလား၊ သူ႔တုိင္းၿပည္ၿပန္သြားတာလား ဆိုတာေတာင္ မသိေတာ႔ေပမယ္႔ သူ႔အလုပ္ကို ဆက္လုပ္တဲ႔ အလုပ္သမား အသစ္ကေလးကို ၿမင္တုိင္း ငါ႔ဟာ ေတာ္ေတာ္ အေတြးေႀကာင္တယ္။ ေတြးလြန္းလို႔ ဘာမွကို မေပးၿဖစ္လုိက္တာလို႔ ေနာင္တရသလုိလုိ ၿဖစ္ေနတတ္တယ္။

ဒုတိယတစ္ခါကေတာ႔ ဘတ္(စ္)ကား ေပၚမွာပါ။ ေကာက္ရတဲ႔ အမ်ဴိးသမီးက ပိုက္ဆံအိတ္ထဲမွာ ရွိေနတဲ႔ မိတ္ေဆြတစ္ေယာက္ရဲ႔ ဖုန္းကို ဆက္ၿပီး ေၿပာလို႔ ၿပန္ရၿပန္ပါတယ္။ ေတာ္ေတာ္ အသက္ရွည္တဲ႔ အိတ္ကေလးပါ။ ဒီတစ္ခါေတာ႔ ေနာင္တ ထပ္မရခ်င္တာနဲ႔ ေကာက္ရတဲ႔ အမ်ိဳးသမီးကိုေရာ တစ္ဆင္႔ ဆက္သြယ္ေပးတဲ႔ မိတ္ေဆြကိုပါ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္လုိ႔ လွလွပပေရးထားတဲ႔ ကဒ္ေလးေတြ ေပးၿဖစ္ ပါတယ္။ ပိုက္ဆံအိတ္ဆိုတာ ေပ်ာက္သြားရင္ ၿပန္ရတတ္တယ္လို႔ ေတာ္ေတာ္ ခုိင္ခုိင္မာမာ ယံုႀကည္မိခါမွဘဲ အိတ္ကတစ္ကယ္ အၿပီး ေပ်ာက္သြားပါေတာ႔တယ္။ ေက်ာင္းစာႀကည္႔တုိက္ မွာ စာအုပ္ရွာရင္း ေကာင္တာေပၚမွာ ေမ႔က်န္ခဲ႔တာ၊ ငါးမိနစ္ေလာက္ အခ်ိန္အတြင္း သတိရတာ ဆိုေတာ႔ ေသခ်ာေပါက္ ၿပန္ရလိမ္႔ မယ္လို႔ ထင္မိတာလည္း က်မ မလြန္ပါဘူးေနာ္။ တစ္ကယ္ပဲ ေက်ာင္းသားမ်ားသာ ၀င္ခြင္႔ ရတဲ႔ အေရွ႔ေတာင္ အာရွမွာ စာအုပ္ အစံုဆံုးပါဆုိတဲ႔ အထင္ကရ စာႀကည္႔တုိက္ႀကီးမွာ က်န္ခဲ႔ ေတာ႔မွဘဲ ၿပန္မရေတာ႔ပါ။ အိတ္ တကယ္ ေပ်ာက္သြားတဲ႔ အခ်ိန္မွာေတာ႔ အေမရိကန္ေဒၚလာ မေၿပာနဲ႔ စကၤာပူ ေဒၚလာေတာင္ ဆယ္ဂဏန္းပဲ ပါတာပါ။ ယူသြားသူက ေက်ာင္းသား ကဒ္ေလးေတာင္ ၿပန္မေပးလုိ႔ အသစ္ၿပန္လုပ္ယူရပါတယ္။

၅ နွစ္ေလာက္ ပိတ္ဆံအိတ္နဲ႔ လူနဲ႔ ၿမဲေနတဲ႔ ေဒၚစိမ္႔ တစ္ေယာက္ ဒီေန႔ ေတာ႔ အာရံုေတြ မ်ားလြန္းၿပီး ပိုက္ဆံအိတ္ကို အိမ္သာထဲမွာ ေမ႔က်န္ခဲ႔ ၿပန္ပါတယ္။ ဒီတစ္ခါေတာ႔ ၿမိဳ႔လည္ေခါင္က ခမ္းခမ္းနားနား Shopping Mall ႀကီးမွာပါ။ သူငယ္ခ်င္းနဲ႔ စကားေကာင္းေနလုိ႔ နာရီ၀က္ေလာက္ ေနမွ သိပါတယ္။ SPG (သူငယ္ခ်င္း တစ္ေယာက္က ကိုယ္တုိ႔ ေမြးရာ ေရႊၿပည္ႀကီးကို ေခၚသလို လုိက္ေခၚ ႀကည္႔တာ) ကေန ေ၀းတာႀကာၿပီး SGP ဆိုတဲ႔ စကၤာပူမွာ ေနတာႀကာ ေတာ႔ ပုိက္ဆံအိတ္ က်န္ခဲ႔တဲ႔ အိမ္သာကို သြားမႀကည္႔ဘဲ Information Counter ကုိအရင္သြားပါတယ္။ လမ္းေတာ္ေတာ္ ေလွ်ာက္၊ ေကာင္တာ နွစ္ခုကုိေရာက္ စာရြက္ ေသးေသးတစ္ခု ႀကီးႀကီး တစ္ခုကို ၿဖည္႔၊ တစ္ေယာက္ေယာက္ လာေပးရင္ ဆက္သြယ္လုိက္ ပါ႔မယ္ဆုိတာေတြကုိ နာခံၿပီးေတာ႔မွ ေနာက္ဆံုးေမွ်ာ္လင္႔ ခ်က္အေနနဲ႔ အိမ္သာကို သြားႀကည္႔ပါတယ္။ Information Counter ကလူေတြရဲ ႔ စိတ္ထဲမွာေတာ႔ အိတ္ထဲက ကဒ္ေတြကို ၿပန္လုပ္ရဖုိ႔ ကုန္ရမယ္႔ အခ်ိန္ေတြကို တြက္ၿပီး စိတ္ေတြ ရွုပ္လုိ႔ေပါ႔။

သန္႔ရွင္းေရးလုပ္တဲ႔ အမ်ိဳးသမီးကို ေတြ႔ေတာ႔ မရဲတရဲနဲ႔ (Shopping Mall ႀကီးႀကီးေတြက သန္႔ရွင္းေရး အမ်ိဳးသမီး မ်ားက မထင္ရင္ ေဟာက္တတ္ပါတယ္) ေမးႀကည္႔ေတာ႔ သူက "နာမည္ဘယ္သူလဲ" လုိ႔ေမးပါတယ္။ သူ႔အမူအယာကို ၿမင္လုိက္ေတာ႔ သူအိတ္ကို ေတြ႔ထားၿပီ ထင္တယ္လု႔ိ ရုတ္တရက္ အေတြး၀င္မိပါတယ္။ ေနာက္ေတာ႔ သူက သူတို႔ပစၥည္း သိုေလွာင္ရာ အခန္းေလးထဲ မွာသိမ္းထား တဲ႔ ပိုက္ဆံအိတ္ကုိ ထုတ္ေပးပါတယ္။ "နင္ဟိုနားမွာ ထားခဲ႔တာ" လို႔ ေၿပာၿပီး သူ႔အလုပ္ သူဆက္လုပ္ေနပါတယ္။ ဒီတစ္ခါ ပိုက္ဆံအိတ္ ကုိ ၿမင္လုိက္ ရတဲ႔ အခ်ိန္မွာေတာ႔ ကုိယ႔္ အိတ္အေႀကာင္း သိပ္မေတြးမိဘဲ သူ႔ကို တစ္ခုခု၀ယ္ေပးၿပီး သူ႔ေက်းဇူးကို အသိအမွတ္ ၿပဳခ်င္တဲ႔ စိတ္က သိသိသာသာ လႊမ္းမိုးပါတယ္။ အခ်ိန္က ညကုိးနာရီ ခြဲခါနီးဆိုေတာ႔ သူ႔ကုိ ဘယ္အခ်ိန္ အလုပ္ၿပီးသလဲလုိ႔ အရင္ေမးရတာေပါ႔။ အနီးအနားက စားစရာေလး နည္းနည္း ေၿပး၀ယ္ၿပီး သြားၿပန္ေပးေတာ႔ သူက ေက်းဇူးတင္စကားေတြ ေၿပာၿပီး အိတ္ထဲမွာ ဘာဖုန္းနံပါတ္ မွမပါလုိ႔ သူမဆက္ၿဖစ္တဲ႔ အေႀကာင္းရွင္းၿပေနပါေသးတယ္။

အၿပန္လမ္းမွာ ေတာ႔ ေတြးမဆံုးေပါင္ေပါ႔။ သန္႔ရွင္းေရး လုပ္တဲ႔သူေတြ ဘာေႀကာင္႔ ပိတ္ဆံအိတ္ကို ၿပန္ေပးႀကတာလဲ။ ဘာပဲၿဖစ္ၿဖစ္ စိတ္ရင္းမွန္ကန္ တယ္ဆိုတာေတာ႔ ေသခ်ာပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက "အူမေတာင္႔ မွ သီလေစာင္႔နုိင္တယ္" ဆိုတဲ႔ စကားပါ။ အူမေတာင္႔တယ္ မေတာင္႔ဘူး ဆိုတာကုိ က ပညတ္ခ်က္ တစ္ခုလား။ လူတစ္ဦး ခ်င္းေပၚတည္ၿပီး ဘယ္၀င္ေငြရရင္ အူမေတာင္႔ နုိင္မွာလည္း ဆိုတာကလည္း ကြာမယ္ထင္ပါရဲ႔။ ေကာက္ရတဲ႔ ပစၥည္းကို ၿပန္ေပး မေပး ဆံုးၿဖတ္တဲ႔ ေနရာမွာ အတန္းပညာ ဟာ အဓိက မက်ဘူးဆ ိုတာ ေတြလည္း ေတြးမိပါရဲ႔။ ယူခ်င္တဲ႔ စိတ္ရွိရင္ တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသားလည္း ယူပါတယ္။ ကိုယ္႔ကုိကိုယ္ ေမးမိတဲ႔ ေမးခြန္း ေတြက ေတာ႔ ဘာဆိုရင္ မယူဘူးလဲ။ ဘာဆိုရင္ ယူမွာလဲ။ သူမ်ားပစၥည္း ၿပန္ေပးဖို႔ အတြက္ ဘယ္ေလာက္ အင္အား စိုက္ထုတ္မွာလဲ။ အားလံုးကုိ ၿခံဳေရးလုိက္ ရင္ေတာ႔ "ငါ႔ အူမ ဘယ္ေလာက္ ေတာင္႔သလဲ" အေၿဖေတြကို ေတာ႔ လက္ေတြ႔ႀကံဳရမွဘဲ သိမယ္ထင္ပါရဲ႔ေနာ္။

Q&A on Cultural Celebrations

Question: Since there are more and more Myanmar settling in Singapore, we have opportunity to enjoy more occasions such as Thingyan, Kahtein, Saya PuZaw Pwe and even a literature talk last year. Do you think such events are important to you? Why is that so? How about to the community, do you think they are important to the Myanmar community in Singapore?

Answer: Myanmar population in Singapore is constantly growing. Is it brain drain as the home country had invested in the citizens’ education and they migrated to a foreign country once they are ready to join the work force? Or is it better to make use of the human capital else where and take part in making the world a better place? Whatever the answer maybe; we are here in the high-speed Singapore.

When I came to Singapore in 2001, Myanmar population was still small and young. We have to ask friends to bring Myanmar food when they came back from their home trips. While walking in the sea of people along Orchard road, we could be assured that no one understood if we were talking to each other in our mother tongue. Many of us were also not comfortable to mingle with locals for the language and cultural barriers. Peninsula Plaza and Burmese Buddhist Temple are the only two places we can go to be more like ourselves. After a year or two of solitary confinement, I started to feel lost and question my own identity? The word “identity” seems to be big but it is part and parcel of day-to-day life. It started from selecting an appropriate outfit – can I wear this wide-open neck; can I wear this short skirt, can I …, can I …? The lists went on and on in making choices and keeping the values as these are the reflection of who I am. I was crashed while trying to explain which type of person I was, which kind of society we lived in and which level of culture and civilization we had at home. It is worse by the fact that when we talked about “home” we had more negative scenarios than the positive ones to share.

Now in 2010, you will have difficulty to count how many ingredients (for cooking a Myanmar dish) you CANNOT find in Singapore. The population has become so big that importing any Myanmar food to Singapore is economically viable. Now that many monks are settling in Singapore, we have many places to go for religion. We can even attend extensive Dhama talks such as Bamaw Sayadaw Taya Pwe. We can also enjoy the celebrations such as water festival (started from Polytechnics), Kahtein Pwe and even literature talks. Such events express the devotion to the religion, the deep culture that we have rooted on and the values we maintained. These occasions remind me who I am and what I do as a person. It provides the affirmation that I come from a civilized society. The glass palace maybe shattered on the surface but there are precious gems embedded inside. Thus I think the celebrations for the culture and traditions is important not only to me but to the community as a whole. I would also like to thank people who put time and effort in such activities. Bravo, do celebrate our culture!

ေလာက၀တ္ (၂)

ဆက္ၿပီးေတြးမိတာကေတာ႔ ဘယ္အခါေတြမွာ ကိုယ္႔ရဲ ႔ ေလာက၀တ္ ေစာင္႔ထိမ္းနုိင္မွုကို စမ္းသပ္ခံရသလဲ ဆိုတာပါ။ တည္႔တည္႔ ေၿပာရရင္ေတာ႔ လူတစ္စိမ္းကို ဘယ္လို အခါေတြမွာ ကုိယ္ခ်စ္ခင္ေသာ သူမ်ားကဲ႔သို႔ ယဥ္ယဥ္ေက်းေက်း ေကာင္းေကာင္း မြန္မြန္ ဆက္ဆံနိုင္သလဲ၊ ဘယ္လိုအခ်ိန္ေတြမွာေတာ႔ သိပ္ဂရုမစိုက္ဘဲ မသိသလို ေနလိုက္သလဲ ေပါ႔ေနာ္။

ေလာက၀တ္ေစာင္႔ထိမ္းဖို႔ ဆိုတာက အင္အားေတြ ထပ္ထည္႔ရတာ မဟုတ္လား။ ကိုယ္က ရထားေပၚ၊ ကားေပၚမွာ ေနရာေလး ရေနလို႔ သက္ေတာင္႔သက္သာေလး ထိုင္ေနတုန္း သက္ႀကီးရြယ္အို တစ္ေယာက္ကိုယ္႔ ေရွ႔မွာ လာရပ္လို႔ ရွိရင္ ကိုယ္႔ေနရာေလး ဖယ္ေပးဖို႔ ဆိုတာက ကုိယ္႔ရဲ ႔သက္ေတာင္႔ သက္သာ ၿဖစ္မွုေလးကို စြန္႔လႊတ္ လိုက္ရမွာေလ။ အနည္းဆံုး မတ္တတ္ရပ္ရမယ္။ ရထားၿဖစ္ၿဖစ္ ကားၿဖစ္ၿဖစ္ ႀကပ္ညပ္ ေနခဲ႔ရင္ လူေတြနဲ႔ နီးကပ္လြန္းလို႔ စိတ္ညစ္တဲ႔ ဒါဏ္ကိုလည္း ခံရေသးတာ။ သတိထားမိတာကေတာ႔ ကုိယ္တိုင္က သိပ္က်န္းမာ မေနတဲ႔ အခါ၊ စိတ္ညစ္ညဴးေနတဲ႔ အခါေတြမွာ သူမ်ားအတြက္ ေနရာဖယ္ေပးဖို႔ ခက္ပါတယ္။ အဲဒီေတာ႔ နံပါတ္တစ္ - သူမ်ားကုိ ဦးစားေပးဖို႔ ကုိယ္တုိင္ က်န္းမာရႊင္လန္းေနဖို႔ လိုတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။

ကုိယ္က ရုပ္ပုိင္းဆိုင္ရာ အားၿပည္႔ေနေသာ္လည္း ကိုယ္ဖယ္ေပးလုိက္တဲ႔ သူက ကိုယ္ေပးတဲ႔ ေနရာကို တန္ဖိုးမထား သလို၊ ထိုင္ရမွာ ရြံ သလို ပံုမ်ဴိးလုပ္ရင္လည္း ေစတနာ ပ်က္တတ္ ေသးတယ္။ ဒီစာကုိဖတ္ၿပီး ၿပံဳးေနမယ္႔သူေတြ ရွိပါတယ္။ ေစာင္းမေရးပါ။ တည္႔တည္႔ပဲ ေရးတာပါ။ ေကာင္မေလး တစ္ေယာက္က ရထားေပၚမွာ အေဒၚႀကီး တစ္ေယာက္ကို ေနရာဖယ္ေပးပါတယ္။ အဖြားႀကီးက မထိုင္ခင္ ခံုကို လက္နဲ႔ ခါေတာ႔ အဲဒီေကာင္မေလးက မတန္သလို လုပ္တယ္ ဆိုၿပီး စိတ္ကြက္ပါတယ္။ ေနာက္ကိုဘယ္ေတာ႔မွ ဖယ္မေပးေတာ႔ဘူးလို႔ ေတြးပါသတဲ႔။ ကုိယ္ကေတာ႔ ရန္ကုန္မွာေနတုန္းက တစ္ခ်ဳိ႔ေသာ ကား စပါယ္ယာေတြကို မ်က္ေစ႔ေနာက္လို႔ ခဏခဏ ၿပသနာ ရွာပါတယ္။ ႀကီးႀကီးက်ယ္က်ယ္ Steven Covey ရဲ ႔စကားနဲ႔ ေၿပာရရင္ေတာ႔ Response-able မၿဖစ္ဘူးေပါ႔ေနာ္။ ကုိယ္ေပးခ်င္တဲ႔ Response မ်ဳိးကို ေပးမယ္႔ အစား သူ႔ရဲ႔ အၿပဳအမူ ေပၚတည္ၿပီးေတာ႔ (ကုိယ႔္ရဲ ႔ ေလာက၀တ္ စံ အၿပင္ဖက္ အေရာက္ခံႀပီး) တုန္႔ၿပန္မိတာကိုး။ ဒီေတာ႔နံပါတ္ နွစ္ - ေလာက၀တ္စံေတြကို ထိမ္းသိမ္းဖို႔ စိတ္ဓါတ္ အင္အားႀကီးရမယ္။

အခုတစ္ေလာ Temesak Review ကစရွုိ႔လုိက္တဲ႔ ေရကစားပြဲေတြ အေပၚေ၀ဖန္တဲ႔ ေဆာင္းပါး (http://www.temasekreview.com/2010/03/24/pap-mp-grace-fu-organizing-water-festival-is-a-way-of-telling-foreigners-that-we-respect-them/) အေပၚ ဒီနုိင္ငံသားမ်ား က တုန္႔ၿပန္ ႀကတဲ႔ စကားစစ္ပြဲ (Comment စစ္ပြဲဆိုရင္ ပိုမွန္မလားမသိ) ကိုဖတ္ရေတာ႔ ေနာက္တစ္ခ်က္ ထပ္စဥ္းစားမိတယ္။ Temesak Review ဆိုတာက လက္ရွိ အာဏာရပါတီကုိ ဆန္႔က်င္တဲ႔ ေသးေသးႀကီးႀကီး လက္ရွိ အစိုးရရဲ႔ အားနည္းခ်က္မွန္သမွ်ကို ဖြင္႔ခ် တဲ႔ အဖြဲ႔ ပါ။ လြန္ခဲ႔တဲ႔ နွစ္လေလာက္က အစိုးရက ေငြေထာက္ပံ႔တဲ႔ Community Center ေတြက ဘာသာစကား သင္တန္း ေတြမွာ နုိင္ငံၿခားသားေတြကို လက္ခံသင္ေပးလို႔ ၿပသနာရွာ ထားေသးတယ္။ အဲဒီလို စကားလံုး တိုက္ပြဲေတြမွာ ဒီနုိင္ငံသား ေတြေရာ၊ နုိင္ငံၿခားသားေတြပါ အေနွာင္႔မလြတ္ အသြားမလြတ္ ေၿပာတာမ်ဳိးက စၿပီး၊ ရိုင္းရုိင္းစိုင္းစိုင္း ေရးႀကတာေတြ အထိ ေတြ႔ရတတ္ပါတယ္။ ငါတို႔ အခြန္ေဆာင္ထားတဲ႔ ပိုက္ဆံေတြနဲ႔ နုိင္ငံၿခားသားေတြကုိ သင္တန္းေပးၿပီး ငါတို႔ နုိင္ငံသားေတြ အလုပ္မရေအာင္ လုပ္ေနတာတို႔၊ (နုိင္ငံၿခားသားေတြ ဘက္ကလည္း - မင္းတို႔ ေတြ အပ်င္းႀကီးလို႔ ငါတို႔ကို အလုပ္ေပးရတာ တို႔) ဘာ Integration လဲ၊ သူတို႔က ငါတို႔နဲ႔ ေပါင္းတတ္ေအာင္ ႀကိဳးစားရမွာ ငါတို႔က သူတို႔ရဲ ႔ ဓေလ႔ထံုးတမ္းေတြ နားလည္ေနစရာမလိုဘူးတို႔ ေတြ ေရးႀကတယ္။ ေတြးမိတာက လူေတြဟာ သူတို႔ကို ဆြေပးရင္ ဆြေပးေနတဲ႔ သူရဲ ႔ ရည္ရြယ္ခ်က္ကို ေတြ႔ေအာင္ မႀကည္႔ေတာ႔ဘဲ ရိုင္းရိုင္း စိုင္းစိုင္း ေၿပာႀကေတာ႔တာပဲလား။ ကိုယ္ကသူမ်ား ရဲ ႔ တန္ဆာခံ ၿဖစ္သြားတာကို သတိေတာင္ မထားမိေတာ႔ ဘူးလား ဆိုတာပါ။ ဒီေတာ႔ နံပါတ္သံုး - ေလာက၀တ္ကို နုိင္နုိင္နင္းနင္း ေစာင္႔စည္းခ်င္တယ္ ဆိုရင္ ေဘးဘီ ပါတ္၀န္းက်င္ကို ႀကည္႔တတ္ ၿဖစ္ေနတဲ႔ အေၿခေနကို သံုးသပ္ၿပီး စိတ္ဆိုးသင္႔ မဆိုးသင္႔ ေ၀ဖန္ပိုင္းၿခား နုိင္တဲ႔ ဥာဏ္ပညာလည္း ရွိရဦးမယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။

ေတြးမိတာေလးေတြပါ။ ေနာက္ထပ္စိန္ေခၚမွုေတြ အမ်ားႀကီး ရွိဦးမွာပါ။ ကိုယ္တိုင္ကေတာ႔ ေလာက၀တ္ကို နိုင္နုိင္ နင္းနင္း ေစာင္႔ထိမ္းနုိင္တဲ႔ သူ ၿဖစ္ခ်င္ေပမယ္႔ တစ္ခါတစ္ခါ Response-able မၿဖစ္ေသးဘူး ဆိုပါေတာ႔။ ႀကိဳးစားေန ဆဲပါ။ ကိုယ္႔ကို ဘယ္သူက ဘာေၿပာေၿပာ မိမိစိတ္ကို နုိင္ေအာင္ထိမ္းနုိင္တဲ႔သူ၊ မိမိရဲ ႔ လူမွုက်င္႔၀တ္ ေတြကို မေပါက္ မက်ဳိး ေစာင္႔စည္းနိုင္တဲ႔ သူမ်ဳိးမ်ား ၿဖစ္ဘူးခ်င္ စမ္းပါဘိေနာ္။

ေလာက၀တ္

ဒီတစ္ပါတ္ Singapore Symposium မွာ Courtesy အေႀကာင္း ေၿပာၿဖစ္ႀကတယ္။ Courtesy (in the context of "excellence of manner or social conduct") အတြက္ အသင္႔ေတာ္ဆံုး ၿမန္မာစာလံုး ကေတာ႔ ေလာက၀တ္ ၿဖစ္မယ္ထင္တယ္။ ေက်းဇူး ကိုAKK.

ညီမေလး တစ္ေယာက္က ေလာက၀တ္ ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာရယ္ ေလာက၀တ္ ဆိုတာကို ငယ္စဥ္ကတည္းက အိမ္က မိသားစု၊ ေက်ာင္းက ဆရာ ဆရာမေတြ ဆီကေန ကိုယ္တို႔ သင္ယူႀကတဲ႔ အေႀကာင္း ေတြရယ္ ေၿပာတယ္။ သူေၿပာတာေတြထဲက ကိုယ္႔ အတြက္ ေတာ္ေတာ္ အေတြးပြား စရာ နွစ္ခု ကေတာ႔ - ေလာကမွာ အၿမဲတမ္း ေလာက၀တ္ကို ဦးထိပ္ထားေနရင္ သူမ်ားက ကိုယ္႔ေခါင္းေပၚ တက္သြားလိမ္႔မယ္ ဆိုတာနဲ႔ ခုေခတ္ လူငယ္ေလးေတြဟာ မီဒီယာရဲ ႔ လႊမ္းမုိးမွု၊ သူတို႔ကိုယ္တိုင္ရဲ ႔ "မိုက္တယ္ကြ" ဆိုတဲ႔ စာရင္းထဲ ပါလိုမွု ေတြနဲ႔ ေလာက၀တ္ နည္းပါးလာတယ္ ဆိုတာ ေတြပါ။ သူကေတာ႔ COOL လုိ႔သံုးပါတယ္။ ခုေခတ္စကားနဲ႔ ေၿပာရရင္ "လန္းတယ္" လို႔မ်ား ေၿပာရမလားပဲ။

(၁) ေလာကမွာ အၿမဲတမ္း ေလာက၀တ္ကို ဦးထိပ္ထားေနရင္ သူမ်ားက ကိုယ္႔ေခါင္းေပၚ တက္သြားလိမ္႔မယ္။
ကိုယ္ကေတာ႔ သိပ္သေဘာ မတူခ်င္ပါဘူး။ ကိုယ္တိုင္လည္း ကိုယ္႔ကို သူတစ္ပါးက အခြင္႔အေရး ယူသြားမွာ၊ ကိုယ္က လူနုံ လူအ အၿဖစ္ ေရာက္ရမွာ ေတြကို ေတာ္ေတာ္ ပူပန္တတ္တဲ႔သူပါ။ ဒါေပမယ္႔ အေရးႀကီးတာက ကိုယ္တိုင္က ေလာက၀တ္နဲ႔ လူ႔ေအာက္က်ိဳ ႔ ၿခင္း ဆိုတာကို ေသေသခ်ာခ်ာ ကြဲၿပားနားလည္ရမယ္လို႔ ထင္တယ္။ တိတိက်က် ေၿပာရရင္ "လူ႔ေအာက္က်ဳိ ႔ ၿခင္း" ဆိုတာကို အရင္ ရွင္းရမယ္ ထင္ပါ႔။ အဲဒီစကားက ကိုယ္႔ အတြက္ေတာ႔ ေတာ္ေတာ္ အၿပဳသေဘာ မဆန္တာပါ။ ကိုယ္႕ကိစၥၿပီးေၿမာက္ ေအာင္ၿမင္ဖို႔ သူတစ္ပါးကို အကူအညီေတာင္းရတဲ႔ အခါေတြ ဘ၀မွာ အႀကိမ္ေပါင္း မေရမတြက္ နုိင္ေလာက္ေအာင္ ရွိပါတယ္။ ကိုယ္က သူတစ္ပါးကို ကူညီခြင္႔ရတဲ႔ အခါေတြလည္း ရွိတာပဲ။ ကိုယ္ကူညီခြင္႔ ႀကံဳရင္ သူ႔ဆီက ဘာၿပန္ရမလဲလို႔ ေမ်ွာ္ကိုးၿခင္းေတြ သိပ္မထားပဲ ကူညီနိုင္တယ္ ဆိုရင္ ကုိယ္က သူမ်ားဆီက အကူအညီ ေတာင္းရတဲ႔ အခါ မွာလည္း ေအာက္မက်ဳိ ႔ပဲ အကူအညီေတာင္းလို႔ ရတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ အကူအညီေတာင္းၿခင္းကို ကိုယ္ကေတာ႔ "လူ႔ေအာက္က်ဳိ ႔ ၿခင္း" လို႔ မယူဆပါ။ ကုိယ္က ေပးသူေနရာက ၿဖစ္ၿဖစ္ ယူသူေနရာက ေနေန ေလာက၀တ္ကို အၿပည္႔အ၀ ေစာင္႔စီးလို႔ ရပါတယ္။ ယဥ္ေက်းစြာ အကူအညီေတာင္းၿခင္း၊ ပ်ဴငွာစြာ အကူအညီ ေပးၿခင္းမ်ားကို ေလာကရဲ ႔ မဂၤလာတစ္ပါးလို႔ မွတ္ယူပါတယ္။

ကုိယ္က အကူအညီေပး တတ္မွန္းသိလို႔ ကိုယ္႔ကို ထပ္ခါ တလဲလဲ အသံုးခ် လာၿပီဆိုရင္ေတာ႔ ကိုယ္႔အတြက္ကိုယ္ အခ်က္ေပး ေခါင္းေလာင္း ေခါက္ေပေတာ႔ေပါ႔ေနာ္။ အထက္စည္း ကပဲခိုင္းခိုင္း၊ ေအာက္စည္းကပဲ အကူအညီ ေတာင္းေတာင္း ယဥ္ယဥ္ေက်းေက်း ၿငင္းပယ္ တတ္ရပါလိမ္႔မယ္။ ဒီကိစၥကေတာ႔ ထင္သေလာက္မလြယ္ပါ။ ကိုယ္က တစ္ခါၿငင္းပယ္ၿပီးရင္ သူက ေနာက္ထပ္တစ္ခါ အကဲစမ္း ဦးမွာေလ။ ေက်ာခ်င္လို႔ လုပ္ေနတာေတြနဲ႔ အမွန္တကယ္ အကူအညီ လိုတာေတြကလည္း အေရာင္ဆိုးမထားေတာ႔ ခြဲၿခားရ ခက္ပါတယ္။ ကိုယ္႔ရဲ ႔ ခ်င္႔ခ်ိန္နိုင္စြမ္း နဲ႔ပဲ စခန္းသြားရေတာ႔ မွာေပါ႔ေနာ္။ သူ႔ကို ကူညီသည္ၿဖစ္ေစ ၿငင္းပယ္သည္ ၿဖစ္ေစ ေလာက၀တ္ မပ်က္ဖို႔ က အဓိကပါ။ ကုိယ္႔ကို အကဲစမ္းလို႔ မေအာင္ၿမင္ဘူး ဆိုတာေသခ်ာတဲ႔ တစ္ေန႔မွာ သူကုိယ္႔ေဘးက ေ၀းေ၀းခြာရင္ခြာ၊ (ကံေကာင္းခဲ႔ရင္) ကိုယ္႔ အေပၚသေဘာထား ေၿပာင္းၿပီး ဆက္ဆံပါလိမ္႔မယ္။ ဒီေတာ႔ ကိုယ္ယံုႀကည္တာက "ေလာက၀တ္ကို ဦးထိပ္ထား လုိ႔ လူေတြ ကိုယ္႔ေခါင္းေပၚ မတက္ပါ" ။

(၂) COOL ၿဖစ္ခ်င္လုိ႔ လူငယ္ေတြ ေလာက၀တ္ နည္းပါးလာတယ္
ဒါကိုေတာ႔ ကုိယ္က နွစ္ပိုင္းခြဲခ်င္ပါတယ္။ လူငယ္ေတြ ဆိုတာနဲ႔ COOL ၿဖစ္ၿခင္းပါ။ COOL ဆိုတာကို၂၀၀၀ ၿပည္႔နွစ္ မတိုင္ခင္ေတြမွာ ေတာ႔ "မိုက္တယ္" လို႔သံုးၿပီး အခုေနာက္ပိုင္းေတာ႔ "လန္းတယ္" လို႔ ေၿပာႀကတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ ၂၀၀၀ ၿပည္႔နွစ္မုိက္ပံု မိုက္နည္းနဲ ႔ ၂၀၀၀ ေက်ာ္ေခတ္ လန္းပံု လန္းနည္း ကိုက မတူတာကိုလည္း ထည္႔တြက္ႀကရမယ္ထင္တယ္။ ေရွးတုန္းက (ဒါကေတာ႔ ေတာ္ေတာ္ ေရွးက်မယ္ ထင္ပါတယ္) ဆံပင္ကုိ သပ္ရပ္ေနေအာင္ Gel န႔ဲပံုသြင္းၿပီး အခုေခတ္မွာေတာ႔ တက္ႀကြသြက္လက္ၿပီး အသက္၀င္ေနေအာင္ ႀကိဳးစားႀကပါတယ္။ ဒီေနရာမွာေတာ႔ ကိုယ္မလုပ္တတ္ ေသာ္လည္း သက္၀င္လွုပ္ရွား ေနတဲ႔ (ကိုယ္႔မိဘ အရြယ္ လူႀကီးေတြ အတြက္ ဆိုရင္ေတာ႔ ရွုပ္ပြေနတယ္လို႔ ထင္မလားမသိ) ဆံပင္ပံုစံေတြကို ႀကိဳက္ပါတယ္။ ခုေခတ္လူႀကီး၊ လူငယ္မဆို လွုပ္ရွား ၿပဳမူပံုေတြ ေၿပာင္းလဲ လာတာေတာ႔ အမွန္ပါ။ ကိုယ္႔အၿမင္မွာေတာ႔ ပိုၿပီး သြက္လက္ လွုပ္ရွားလာႀကတယ္၊ စကားဆိုရင္လည္း တည္႔တည္႔ ပိုေၿပာတတ္ လာႀကတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ ေလာက၀တ္ေတြ အတြက္ အခ်ိန္ေပးတာလည္း နည္းသြားပါတယ္။ ေရွးစံနဲ႔ ႀကည္႔ရင္ေတာ႔ ေလာက၀တ္ နည္းလာတယ္လို႔ ေၿပာနုိင္ပါလိမ္႔မယ္။ "What it takes" လိုမ်ိဳး TV Program ေတြထဲက "Well behaved people seldom break through" လို Tagline ေတြကလည္း ပရိတ္သတ္အေပၚ လႊမ္းမိုးမွု ႀကီးမားတာ အမွန္ပါ။ ကုိယ္႔အၿမင္ကေတာ႔ "ေရွးတုန္းက နဲ႔ ယွဥ္ရင္ေတာ႔ လူငယ္သာမက လူႀကီးေတြမွာပါ ေလာက၀တ္ နည္းပါးလာပါတယ္"

ဒီလို စိတ္၀င္စားရာေလးေတြ လြတ္လပ္စြာ ေၿပာလို႔ ရေအာင္ ေနရာ၊ အခ်ိန္ေတြ (ညေနစာလည္း ပါေသးတယ္) စီစဥ္ေပးတဲ႔ ညီမမ်ားနဲ႔ Singaore Symposium အဖြဲ႔သားမ်ား ကို အထူး ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

မူတစ္သြင္ အားအင္သစ္လိုက္ပါ့ ခ်စ္ဖြယ့္လူသား .........

စြန္႔စားခ်င္တဲ႔စိတ္၊ ကုိယ္႔ကိုကိုယ္ စိန္ေခၚခ်င္တဲ႔စိတ္၊ အရင္လိုမဟုတ္ဘဲ စိတ္သြားတိုင္း ကုိယ္က တရြတ္တိုက္ေနတဲ႔ က်န္းမာေရး အေၿခအေနေလး ၿပန္လည္ထူေထာင္ လာေအာင္ ႀကိဳးစားခ်င္တဲ႔စိတ္ ေတြနဲ႔ ေတာင္တက္ခရီးစဥ္ႀကီး နွစ္ခုကို အတည္ စီစဥ္ လိုက္ပါၿပီ။ တကယ္တမ္း စေန၊ တနဂၤေႏြေတြမွာ ေတာင္တက္ေလ႔ က်င္႔ၿပီဆိုေတာ႔မွ ငါ မွားသြားၿပီလားမသိ လို႔ ေတြးမိတာလည္း အမွန္ပါ။ ပင္ပန္း လြမ္းလို႔ သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႔ လည္းမေတြ႔နိုင္၊ စာေတြလည္း မေရးနုိင္ မဖတ္နုိင္ ၿဖစ္လာေတာ႔ စိတ္ထဲမွာ နည္းနည္း ၿငိဳၿငင္လာတယ္။ မူလက တက္ႀကြတဲ႔ စိတ္ကေလးေတာင္ ေပ်ာက္ခ်င္ခ်င္။ ကိုေအာင္ၿပည္႔တင္ထားတဲ႔ ကဗ်ာေလးကို ေတြ႔လိုက္ေတာ႔မွ ကိုယ္႔ကိုကုိယ္ ၿပန္ၿပီး ဆန္းစစ္ ဖို႔ေမးခြန္းေတြ ေမးၿဖစ္ေတာ႔တယ္။

တစ္ေတာင္ေပၚ တစ္ေတာင္ဆင့္ ေတာင္အျမင့္ ပတ္ျခံရံ။
တစ္ေတာင္ ဆံုးျပန္ေတာ့ တစ္လံုး က်န္ျပန္ေပသမို႔ ဖန္ဖန္ေလ အားအင္နႈိးလို႔ရယ္ ၾကိဳး ေလွ်ာက္ရျပန္။
ခါတစ္ေလ တကယ္ပန္းတာေၾကာင့္ ေတာ္ပါျပီ ဆက္မလွမ္းခ်င္ဘု ရပ္တန္းက ရပ္မယ္ၾကံ အမွန္ေတာ့ ျဖစ္နိဳင္ပါ့မလား။
စခဲ့မိတာေပါ့ တစ္ေန႔မွာ ဆံုးရာေရာက္ပါလိမ့္ အားေလွ်ာ့ကာ ဆုတ္ခ်င္စမ္းပါနဲ႔ စိတ္ႏြမ္း အသာေျဖဦး မာလာေငြ ကန္ေရေအးရယ္နဲ႔ ငွက္ေတးကို အာရံုဆင္လို႔ မူတစ္သြင္ အားအင္သစ္လိုက္ပါ့ ခ်စ္ဖြယ့္လူသား။.........

လူေတြဘာ႔ေႀကာင္႔ အပင္ပန္းခံၿပီး ေတာင္တက္ႀကသလဲ ဆိုတာက စရမွာေပါ႔ေနာ္။ ကုိယ္႔အေၿဖကေတာ႔ ပို႔(စ္)အစမွာ ေရးခဲ႔သလို စြန္႔စားခ်င္လို႔ ၊ ကုိယ္႔ကိုကိုယ္ စိန္ေခၚခ်င္လို႔ ၊ က်န္းမာေရး ေကာင္းခ်င္ လို႔ပါ။ ဆက္ေတြးမိတာက ကိုယ္လိုခ်င္တဲ႔ အက်ဳိးေတြ ရရဲ ႔လား ဆိုတာပါ။ တကယ္တမ္း နာရီနဲ႔ ခ်ီၿပီး ေတာ႔ လမ္းေလ်ွာက္တဲ႔ အခါက်ေတာ႔ အဲဒီ စြန္႔စားတာေတြ၊ စိန္ေခၚတာေတြက ဘယ္နားသြား ပုန္းေနတယ္မသိ။ က်န္းမာေရးပဲ ေကာင္းလာမလား၊ ကိုယ္လက္ ေတြနာၿပီး ဖ်ားမလား လည္း မေသခ်ာ။ တကယ္တမ္း ႀကည္နူးေႀကနပ္မိတာ ကေတာ႔ သဘာ၀ေလာကႀကီး နဲ႔ ထိေတြ႔ခြင္႔ရတာကိုပါ။ ကိုယ္က စကၤာပူက ေတာေတြထဲမွာ လမ္းေလ်ွာက္ တာဆိုေတာ႔ ကိုယ္႔ အေမဖက္က အဘိုးအဘြားေတြ ေနတဲ႔ မြန္ၿပည္နယ္ က ေတာေတာင္ေတြနဲ႔ ေတာ္ေတာ္ကို တူပါတယ္။ ကိုယ္ငယ္ငယ္က အဘိုးအဘြားေတြရဲ ႔ ရြာမွာေတာ္ေတာ္ ႀကာႀကာေနခဲ႔ ရတာဆိုေတာ႔ ကိုယ္႔ရဲ ႔ ကေလးဘ၀ကုိ လြမ္းမိတယ္။

လူေတြဟာ အၿပင္ေလာက ကိုသိလာေလေလ ကိုယ္႔ကိုကုိယ္ ပိုၿပီးနားလည္ ခ်င္လာေလ ၿဖစ္တတ္ တယ္ထင္ပါရဲ႔။ ကိုယ္ေတြ႔ ကေတာ႔ ကိုယ္ဟာနုိင္ငံ အၿပင္ကိုေရာက္လာမွ ကိုယ္႔နုိင္ငံ အေႀကာင္းကို ပိုသိခ်င္လာတယ္။ စကၤာပူကို ေရာက္ခါစ နွစ္ေတြမွာေတာ႔ ရွင္သန္ေရးအတြက္ အားထုတ္ေနရလို႔ ဘာကိုမွ မေတြးနုိင္ဘူး။ ေနာက္ပိုင္းေနသားက်လာၿပီး အသက္ရွူနည္းနည္း ေခ်ာင္လာေတာ႔ စာေတြၿပန္ဖတ္ဖို႔ အခ်ိန္ရလာတယ္။ ရုပ္ရွင္ေတြ ၿပန္ႀကည္႔လို႔ရလာတယ္။ ေတြးေတာ ဖို႔ အခ်ိန္ေလး နည္းနည္း ရလာတယ္။ လူမ်ိဳးၿခားမ်ားရဲ ႔ ယဥ္ေက်းမွု၊ ေနထိုင္မွုေတြ ပိုသိလာေလ ကိုယ္ဘာေကာင္လဲ ဆိုတာကို ပိုသိခ်င္ လာေလပါပဲ။ ကိုယ္႔ရဲ ႔ ဇာစ္ၿမစ္ကို ၿပန္လည္ ရွာေဖြလိုစိတ္၊ ၿပန္လည္ခံစားလိုစိတ္ေတြ ပိုမ်ားလာတာလည္း သတိထားမိပါရဲ ႔။

အခု တတိယပါတ္ စေနေန႔မွာ အတက္အဆင္း သိပ္မမ်ားတဲ႔ Bukit Panjang-Mac Ritchie-Bukit Timah track အတိုင္း ေလ်ွာက္ႀကပါတယ္။ အစကေန အဆံုးအထိ (၂၀) ကီလိုမီတာေက်ာ္ ရွိၿပီး (၆)နာရီေလာက္ ေလ်ွာက္ရပါတယ္။ အစပိုင္းမွာ စကားတေၿပာေၿပာနဲ႔ ေလ်ွာက္ႀကေပမယ္႔ ေတာ္ေတာ္ေလး ႀကာလာေတာ႔ ကိုယ္႔အရွိန္နဲ႔ ကိုယ္ ကုိယ္႔အေတြးနဲ႔ ကိုယ္ တိတ္တိတ္ ဆိတ္ဆိတ္ ဆက္ေလ်ွာက္ႀကပါတယ္။ ေန႔စဥ္ေန႔တုိင္း မနက္အိပ္ယာနုိးကတည္းက ညအိပ္ယာ၀င္တဲ႔အထိ နာရီလက္တံ ေတြနဲ႔ အၿပိဳင္ ေၿပးလႊားၿပီး ကိုယ္႔ကိုကိုယ္ေတာင္ ဘာေကာင္မွန္းမသိေလာက္ ေအာင္အလုပ္မ်ား ေထြၿပားရတဲ႔ ေလာကႀကီးကေန ခဏ လြတ္ေၿမာက္ၿပီး သဘာ၀ေလာကနဲ႔ ထိေတြ႔ခြင္႔ရတာက တကယ္႔လက္ေတြ႔ အက်ဴိးပါ။

လမ္းေတာက္ေလ်ွာက္မွာ သစ္ပင္ေတြက အံု႔ဆိုင္းလို႔။ မနက္ခင္းနွင္းေလးေပါက္ ေလးေတြက ၿမက္ခင္းစိမ္းေတြေပၚမွာ တြဲလဲခုိလုိ႔။ လမ္းတစ္ေနရာက သစ္ပင္ေတြ အု႔ံဆိုင္းေနတဲ႔ ေရကန္ေလးထဲမွာ ငါးသားေပါက္ကေလးေတြ အုပ္လိုက္သင္းလိုက္ ေရကူးေနတာမ်ား ကိုယ္တို႔ အဘြားၿခံထဲက တစ္နွစ္တစ္ခါ ေဖၚတဲ႔ ငါးကန္ေလးေတြနဲ႔ တစ္ပံုစံထဲ။ စကားစိမ္းလို႔ထင္ရတဲ႔ ပန္းပြင္႔ေတြကို ေတာင္ ေတြ႔လိုက္ေသး။ ၿမက္ခင္းထဲက ထိကရုန္းေတြ၊ လမ္းေဘးတစ္ဖက္ တစ္ခ်က္က အိုးပုတ္ပန္းေတြ အၿပင္ ဒူးရင္းပင္၊ ႀကက္ေမာက္ပင္ နဲ႔ ေစာင္းလ်ွားပင္ေတြကလည္း ကိုယ္႔ကို ကေလးဘ၀ကို အလည္တစ္ေခါက္ၿပန္ေရာက္ေစပါတယ္။

ဘ၀စက္၀န္းမွာ ကေလးဘ၀ကစ၊ လူႀကီးဘ၀ကို ၿဖတ္သန္းၿပီး အသက္ေတြ သိပ္ႀကီးလာတဲ႔အခါ ကိုယ္တို႔မွာ ဘာေတြမ်ား က်န္ခဲ႔လို႔လဲ။ တစ္သက္လံုး ၿဖတ္သန္းရတာ မ်ားလြန္းလို႔ ဦးေႏွာက္ထဲက ဆဲ(လ္)ေတြ ပါးလ်ားလာတဲ႔ အခါ အားလံုးကို မမွတ္မိ နိုင္ေတာ႔ဘူး မဟုတ္လား။ အသက္သိပ္ႀကီးလာၿပီး ကိုယ္႔ ဦးေနွာက္ထဲမွာ အားလံုး မသိေတာ႔ တဲ႔ အခ်ိန္ က်ရင္ ဘာေတြကို မွတ္မိခ်င္သလဲ၊ ဘာေတြကိုယ္နဲ႔ အတူ က်န္ေနေစခ်င္သလဲလို႔ ေမးမိတယ္။ တကယ္လို႔ ေရြးခ်ယ္ခြင္႔သာ ရွိခဲ႔မယ္ဆိုရင္ ကိုယ္႔ရဲ ႔ မြန္ၿပည္နယ္ ေတာရြာ ကေလး တစ္ခုက ကေလးဘ၀ကို ေတာ႔မေမ႔မေလ်ာ႔ က်န္ေနေစခ်င္ပါတယ္။

ဘယ္ေလာက္ပဲေမာေမာ "ေတာ္ပါျပီ ဆက္မလွမ္းခ်င္ဘု ရပ္တန္းက ရပ္မယ္ၾကံ" လို႔မၿဖစ္ေသးတဲ႔ ဘ၀မွာ လမ္းဆံုးတဲ႔ အထိေတာ႔ ဆက္ေလ်ွာက္ ရဦးမွာပါ။ အခြင္႔အေရးေလးရတဲ႔ အခါ သဘာ၀ေလာကႀကီးနဲ႔ ထိေတြ႔ၿပီး သဘာ၀ရဲ ႔ အလွအပ နဲ႔ အားအင္ေတြ ရယူနုိင္ ္သေလာက္ ရယူဖို႔ ႀကိဳးစားရင္း သဘာ၀တရားနဲ႔ ထိေတြ႔ၿခင္းၿဖင္႔ အားအင္သစ္ေနရပါေႀကာင္း။

စာႀကြင္း။ ဓါတ္ပံုေတြကိုဒီမွာႀကည္႔လို႔ရတယ္ေနာ္။

I promise ...

I booked for two hiking trips 30 days away from each other. Yes, I was a little overconfident and too daring to go for two trips in a row and now I am feeling scared. So, I decided to join the training sessions religiously. This week we started a 3-hr walk from Bukit Panjang. It rained yesterday and now going to rain again. I haven't found waterproof hiking shoes yet thus I am still wearing walking shoes. One of my hiking partners suggested me to wrap the shoes with shopping bags to prevent getting my legs wet. I found it odd to walk in the wrapped shoes. However, I decided to try it. And I am glad for my decision as I have been enjoying it throughout the journey.



We had passed the grass field without getting my toes wet. It started to rain when we entered the forest. The cool weather allowed us to walk faster. All I can hear was the heavy rain drops hitting on the leaves and the frequent heavy foot steps from my hiking partners. That was what exactly I had hoped for. The quietness provided a moment of solitude for me. After operating myself for the whole week at the speed driven by my workload, I need some time to reflect.

I am not the neat-and-tidy type of person. I am unorganized in a few aspects of my life. I hate preparing timetable for study during my school years. I dislike pushing myself to meet the timelines at work. I am bad in thinking through the process and taking precautions. Just like this morning, I would never thought of wrapping my feet to prevent from my shoes getting dirty and my toes getting wet. For me, the shoes are meant to be dirty when the roads are muddy. The feet are bound to be wet when we walk in the rain. Without my friend's suggestion, I would have just walked into the rain.

You may want to ask me "what is so good about that?" Yes, nothing great. It was an incident which highlights the benefits of preparation. We have another training session tomorrow. If my shoes are dirty or soaking wet, I may not be able to go for the session tomorrow. Even worse, if my feet were wet and I caught cold, it would take at least a few days to get it cured. If I didn't train well, I may turn out to be the burden for my hiking partners. I may not reach the summit; I may not enjoy the whole trip. Then, what is the point of going for such trips.

Those details are not so important in normal day-to-day life. But while preparing for two tough trips (yes, they seem to be tough for me) the details play important part. When you are climbing up to the summit, or while you are going through critical stage of life, a single carelessness could cause domino affect which lead us to the failure.

With some preparation, i hope I should be able to minimize the time I spend searching for the required information and hopefully I miss less deadlines. In the highlight of this little experience, I promise myself to spend some time in tidying up my room, my desk and my wardrobe. I promise myself to take some time in making a to-do list, reviewing it and canceling the completed tasks. I promise to keep this promise for some time.

အၿပန္ အၿပန္ အၿပန္လားေဟ႔

အခုတေလာ သူငယ္ခ်င္းေတြဆီက PR ေလ်ွာက္တာ မက်ဘူးတို႔ Re-entry permit Extention လုပ္တာ အရင္က သိပ္မခက္ခဲဘဲ (၁၀) နွစ္ရေလ႔ရွိတာ အခု (၅) နွစ္ပဲ ရတယ္တုိ႔ဆိုတာေတြ ႀကားရေတာ႔ ကိုယ္ရဲ ႔ ရပ္တည္မွုကို ၿပန္သံုးသပ္ဖို႔ ေတာ္ေတာ္ကို လုိအပ္ေနၿပီပဲလို႔ ခံစားမိတယ္။ အခုလက္ရွိ ခ်ေရးႀကည္႔ ေနတာကေတာ႔ ကိုယ္႔အေၿခအေနနဲ႔ ကိုယ္႔ရပ္တည္မွုပါ၊ ဒါေပမယ္႔ ကိုယ္႔လိုပဲ အေၿခအေန အမ်ဳိးမ်ဳိး နဲ႔ တစ္ၿပည္တစ္ရြာမွာ လာၿပီး ကိုယ္႔ေၿခေထာက္ေပၚကိုယ္ ရပ္တည္ေနႀကတဲ႔ သူေတြအားလံုးလည္း မိမိ အေၿခအေန အလိုက္ နည္းနည္း ၿဖစ္ၿဖစ္ေတာ႔ စဥ္းစားဖို႔ လိုလာၿပီလို႔ ထင္မိတာပဲ။

ကိုယ္႔ရဲ ႔လက္ရွိအေၿခအေနက PR ပါ။ သူမ်ားေတြလို မိသားစုတာ၀န္ေတြ ရွိမေနေတာ႔ ဘာကိုမွ မဆံုးၿဖတ္ဘဲ အလိုက္သင္႔ ေလးေနလို႔ ရေနတာက ေကာင္းတာေတြလဲရွိ၊ မေကာင္းတာေတြလဲရွိေပါ႔။ ကိုယ္႔ရဲ ႔ အမွီခုိကင္းလိုေသာ စိတ္အတြက္ အရမ္းေကာင္းသေလာက္ အတည္တက် ၿဖစ္ဖို႔ ဘယ္မွာ အေၿခခ်မလဲ၊ အလုပ္မလုပ္နိုင္ေတာ႔ တဲ႔ အခ်ိန္ေတြမွာ ဘယ္လို ဆက္ရွင္သန္မလဲ ဆိုတာေတြ ေတြးရင္ေတာ႔ အစီအစဥ္ တက်ရွိ မေနဘူး လို႔ ခံစားရတယ္။ စကၤာပူမွာ တကယ္ေတာ႔ ကုိယ္က ဧည္႔သည္မဟုတ္လား။ အိမ္ရွင္က လက္မခံ ခ်င္ေတာ႔တဲ႔ တစ္ေန႔ ၿပန္ႀကရေတာ႔မယ္ ဆိုရင္ အထက္မေရာက္ ေအာက္မက် ၿဖစ္ေနတဲ႔ ကိုယ္႔ဘ၀ကို ဘယ္လို ဆက္ၿပီး ရုန္းကန္ ႀကမလဲဆိုတာ ေတြးဖို႔ တကယ္ကို အေရးႀကီးပါတယ္။

နုိွင္းယွဥ္ ႀကည္႔မယ္ဆိုရင္ ဒီမွာ ရွိေနတဲ႔ အခ်ိန္မွာလည္း ကုိယ္႔ၿပည္ ကိုယ္႔ရြာမွာတုန္းက အလုပ္လုပ္ေနတဲ႔ နွစ္ေတြနဲ႔ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အေၿခေနခ်င္း သိပ္မကြာလွပါဘူး။ တနလၤာ ကေန ေသာႀကာ အလုပ္သြားမယ္။ စေန၊ တနဂၤေႏြ ဆို လူမွုေရးကိစၥ၊ ရပ္ေရးရြာေရး ကိစၥ နည္းနည္း ပါးပါး လုပ္မယ္။ သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႔ စကားေၿပာမယ္။ ကိုယ္စိတ္၀င္စားတဲ႔ စာေတြဖတ္မယ္။ ကိုယ္႔က်န္းမာေရး အတြက္ အားကစား လုပ္ဖို႔ အခ်ိန္ပုိေပးၿဖစ္တာ၊ အစားအေသာက္ ကို အႏ ၱရာယ္ နည္းနုိင္သမ်ွ နည္းေအာင္ စားၿဖစ္တာေတြက စကၤာပူမွာ ေနၿခင္းရဲ ႔ ရလာဘ္ေတြထဲက တစ္ခ်ဳိ ႔ေပါ႔။ အလြန္သိသာ ထင္ရွားတဲ႔ ၀င္ေငြသိသာစြာ ပိုေကာင္းတာ၊ ေနေရးစားေရး အစစ အရာရာ လံုၿခံဳ စိတ္ခ်ရတာေတြကေတာ႔ ေၿပာေနဖုိ႔ေတာင္ မလုိပါဘူးေနာ္။

ခက္တာက ဘယ္ေလာက္ပဲ လူေတြနဲ႔ အဆင္ေၿပေအာင္ ေနလို႔ရေနေပမယ္႔ တစ္ခုခုက လစ္ဟာေနတာပဲ။ လူက တစ္ၿပည္တစ္ရြာမွာ အေနႀကာေပမယ္႔ ကိုယ္႔ နွလံုးသားက အိမ္မွာက်န္ခဲ႔ တယ္ဆိုတာ ကိုယ္အသိဆံုး မဟုတ္လား။ ကို၀င္းနိုင္ေလးရဲ ႔ ကဗ်ာထဲကလို
"မဟုတ္ဘူး .. မဟုတ္ဘူး ... စကၤာပူကို ေပးဆပ္ေနႀကတာမဟုတ္ဘူး
သူတို႔မွာ ... မက္ဆီဒိုးနီးယား ေသြးအၿပည္႔ ပါတယ္...
ေက်ာက္စာတိုင္ေတြလို ခိုင္ၿမဲတဲ႔ သိတၱိရွိတယ္ ...
မကုန္ခမ္းနုိင္တဲ႔ အင္အားေတြရွိတယ္ ...
သူတို႔ယဥ္ေက်းမွု ၿမင္႔မားတယ္ ...
အခ်ိန္တန္ရင္ သူတို႔ အိမ္ၿပန္လာမယ္ ...
ၿမရိပ္မွာ ထိုင္မယ္ ... " လို႔ ေသခ်ာမလား ဆိုတာက ေတာ႔ ... အင္း .. အခ်ိန္က အေၿဖေပး ပါလိမ္႔မယ္လို႔ ပဲ ေၿပာနုိင္ပါေသးတယ္။

စကၤာပူရဲ ႔ တစ္ရစ္ထက္ တစ္ရစ္ ပိုၿပီးတင္းႀကပ္လာတဲ႔ "ႀကိဳး" ေတြ။ သန္႔ရွင္းမွု၊ လံုၿခံဳ စိတ္ခ်ရမွု၊ ေနစရာ Pass တစ္ခုနဲ႔ အလုပ္လုပ္ နုိင္ေနသေရြ ႔ တစ္၀မ္းတစ္ခါး ရွာစားဖို႔ သိပ္မခက္လွတဲ႔ အားေကာင္းတဲ႔ Economy၊ အခုတစ္ေလာ PR မ်ားရဲ႔ ေနစားရိပ္၊ ပညာေရး စားရိပ္ ေတြမွာ သူ႔နိုင္ငံသားမ်ားနဲ႔ ကြာသထက္ ကြာေအာင္ တစ္ထပ္ၿပီး တစ္ထပ္ တုိးၿမွင္႔ ေနတဲ႔ သူ နိုင္ငံသား ခံယူခ်င္လာေအာင္ လုပ္ေနတဲ႔ အား။ ဒါေတြက အေရွ ႔ အရပ္က PULL ေတြ ဆိုပါေတာ႔ ...
ကိုယ္႔ Passport ေလး အသက္ဆက္ခ်င္ေတာ႔ တစ္လတစ္လ ေပးေနရတဲ႔ အခြန္ ဆိုတဲ႔ အား။ အိမ္ၿပန္ရင္ ကိုယ္ဒီက ရမဲ႔ အလုပ္ အေတြ႔ အႀကံဳ ေတြနဲ႔ သက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္း ထူေထာင္ ဖို ႔ မလြယ္တဲ႔ အၿဖစ္။ အဲဒါေတြကေတာ႔ အေနာက္အရပ္ က PUSH ဆိုပါေတာ႔ ...
ဆန္႔က်င္ဘက္ အရပ္နွစ္ဖက္က PULL နဲ႔ PUSH က ကိုယ္တုိ႔ကို လားရာတစ္ခုတည္း ဆီကို ေရာက္ေအာင္ တြန္းပို႔ ေနႀကတဲ႔ အခါ ကိုယ္႔ သူငယ္ခ်င္း အမ်ားစု ၿမန္မာ Passport ေလးကို နွေၿမာတသစြာနဲ႔ သံရုံးကို သြားအပ္လိုက္ ႀကရတာ မဆန္းပါဘူး။ ကိုယ္ကုိယ္တုိင္လည္း ဘယ္ေတာ႔ ေရစီးေႀကာင္း ထဲေမ်ာသြား မလဲလို႔ အၿမဲေတြးေနမိတာကိုး။ ကိုယ္တုိ႔ ဘိုးဘြား ေတြလည္း ပိုစိမ္းတဲ႔ ၿမက္ခင္းေတြဆီ သြားခဲ႔ႀကတာပဲ မဟုတ္လား။ လူေတြအားလံုးသာ ေနရာကေန မေရႊ ႔ ႀကဘူး ဆုိရင္ အခုေခတ္ ရဲ ႔ တိုးတက္မွုေတြ ကို ဘယ္ၿမင္ရပါ႔ မလဲေနာ္။

ထားပါေလ.. ကုိယ္က ဒီမွာ အၿပီးေနဖို႔ လက္ရွိ ဆံုးၿဖတ္မထားေသးဘူး ဆိုေတာ႔ ၿပန္တဲ႔ အေႀကာင္းပဲ ေတြးႀကည္႔တာေပါ႔။ အိမ္ၿပန္ရင္ ဘာလုပ္မလဲ ဆိုတာက စရမွာ ေပါ႔ေနာ္။ အိမ္ၿပန္ေရာက္ ရင္ သူေ႒း မၿဖစ္ဖို႔ကေတာ႔ ကြမ္ရင္ မယ္ေတာ္ေက်ာင္းသြားၿပီး စာခ်ေနစရာ မလုိ။ လံုး၀ေသခ်ာၿပီးသားပါ။ ေန႔တစ္ဓူ၀ က်င္လည္ရတဲ႔ အလုပ္ထဲက ပညာေတြကို လည္း ၿပန္အသံုးခ်ဖို႔က မေသခ်ာ။ "ကိုင္း ... ဘာဆက္လုပ္ႀကမတုန္း"

ေနပါဦးေလ။ နိုင္ငံရပ္ၿခားမွာ နွစ္ရွည္လမ်ား အလုပ္လုပ္တယ္ဆိုတာ ပိုက္ဆံ တစ္ခုတည္း အတြက္တဲ႔ လား။ မဟုတ္ေသးပါဘူး။ အနည္းဆံုး ဘာသာစကား ေတြပုိေကာင္းေအာင္ လုပ္လို႔ မရေတာ႔ဘူးတဲ႔လား။ ေကာင္းတယ္၊ စနစ္က်တယ္ ဆိုတဲ႔ ပညာရပ္ေတြ ထဲက ဘာမွ မရနုိင္ေတာ႔ဘူးတဲ႔လား။ Account ပညာေတြ၊ Access လို Excel လုိ အမ်ားသံုး Software ေလာက္နဲ႔ လုပ္ငန္းတစ္ခုကို လည္ပါတ္ ေနတဲ႔ ပညာေတြ ကုိယ္တုိ႔ ကူးမယူနိုင္ဘူးလား။ Retail တို႔၊ Tourism တုိ႔၊ F&B တုိ႔၊ Hotel တုိ႔ဆိုတဲ႔ Service Industry ေတြမွာေကာ ဘာမွ ကူးမယူနုိင္ေတာ႔ဘူးလား။ ကိုယ္႔ အရင္အလုပ္မွာဆုိ သူေ႒းညီ ေရးထားတဲ႔ Customerized Access ေလးနဲ႔ ကုမၸဏီ တစ္ခုလံုးကုိ လည္ပါတ္ခဲ႔တာ။ ကိုယ္႔လို Hygienist လို႔ေခၚတဲ႔ အလုပ္ကုိ လုပ္ကုိ လုပ္တဲ႔သူ၊ Food Safety ဆိုတဲ႔ကိစၥနဲ႔ ေန႔တစ္ဓူ၀ ပါတ္သက္ လုပ္ကုိင္ရတဲ႔ သူကေရာ အိမ္ၿပန္ရင္ စားေသာက္ကုန္လုပ္ငန္းေလး ေတြ စနစ္တက်နဲ႔ အၿမတ္အစြန္းလဲရ၊ စားသံုးသူ လည္း ဥပါဒ္မၿဖစ္ေစေအာင္ Consult လုပ္မေပးနုိင္ဘူးလား။ လားေပါင္းမ်ားစြာထဲက ကုိယ္နဲ႔ သက္ဆိုင္ေသာ "လား" ေလးေတြ ဆြဲထုတ္ေတြး တတ္ႀကရေတာ႔မယ္။

အိမ္ၿပန္ရင္ တစ္ခုခု ပါဖို႔ အတြက္ အခုထက္ပိုၿပီး အင္အား စိုက္ထုတ္ရမယ္ဆိုတာေတာ႔ ေၿပာေနစရာ ေတာင္မလိုပါဘူးေနာ္။ ကိုယ္တုိ႔ အားလံုးသာ ဘာသာ စကား အားေကာင္းဖို႔၊ အမ်ားနဲ႔ သင္႔တင္႔ ေအာင္ ေပါင္းသင္းၿပီး ကိုယ္႔ပါတ္၀န္းက်င္က ေကာင္းတာေလးေတြ ၿပန္သယ္ယူဖို႔ အၿမဲမၿပတ္ ေလ႔လာ အားထုတ္ေနဖို႔ ဆိုတာေတြ ေခါင္းထဲမွာ ထည္႔ထားရင္ အေရွ ႔ က်ြန္းက ၿပန္ရလည္း ကိုယ္ေရာ ကိုယ္႔ ပါတ္၀န္းက်င္ပါ အက်ိဳးရွိေအာင္ လုပ္ေနနုိင္ဦးမွာပါဘဲ။

"အၿပန္ အၿပန္ အၿပန္ လားေဟ႔" လို႔ေမးတဲ႔သူ ရွိခဲ႔ရင္ " အသြား အသြား အသြား ပါလို႔" ဆိုၿပီး "ဒီတစ္ေခါက္ေတာ႔ တို႔က အေရွ ႔ အရပ္က ပညာေတြ၊ အေတြ႔ အႀကံဳ ေတြနဲ႔ ကုိယ္တုိ႔ ပါတ္၀န္းက်င္ ေသးေသး ေလးအတြက္ပဲ ၿဖစ္ၿဖစ္ လုပ္နုိင္သေလာက္ ကေလး လုပ္ေပး မယ္႔ ခရီးကို စသြားေတာ႔မွာ" ရယ္လို႔မ်ား ေၿပာနိုင္ခဲ႔ရင္ ဘယ္ေလာက္မ်ား ေႀကနပ္စရာေကာင္း လိမ္႔မလဲ။ စိတ္ပါသူမ်ား ကိုယ္နဲ႔ သက္ဆိုင္ရာ "လား" ေမးခြန္းေလးေတြ ဆြဲထုတ္ေတြး မိႀကပါေစ လို႔။

Life on the wheels

The whistle marked the start of the day’s cycling experience. It was OCBC cycling event. In the sea of 8000 plus riders, my journey has begun. The bike floated over bumps; the cold air splashed over my face and I headed into the blind downhill sharp turn.

As I was riding downhill, I felt the swift movement on the right. The air rushed through me as if I was brushed by the edge of a storm. A bicycle overtook me. It was a racer with paddles, saddle and handlebar all set to maximize the aerodynamic efficiency. They are meant for speed.

Once I reached the bottom of the down slope and headed up to start the next uphill, another bike overtook me. An athletic man straightly sat on the bike and comfortably pushed his paddles as though he didn’t need to put effort at all. Cycling uphill is the hardest part. However, when you have learned how to handle them, cycling uphill is the greatest pleasure of all. I looked down, concentrated on breathing and rhythm of my pedaling, the hill passed in no time.

Just like driving, the slower bicycles are to stay on the left lane while the faster ones take the right ones. When the cyclists overtake, they usually shout "on your right" or simply "bike" or "be careful" to avoid bumping into each other while overtaking. Some even say "thank you" when you gave way for them.

At one point on a wide road, I tried to change the gear as my bike wheeled onto the slope. I pushed the gear with my thumb from 6 to 5. I kept on grabbing the handle tight and pushing the gear (trigger) as hard as I could but to no avail. I was intensely concentrating on the change of gear; I didn’t notice the road has narrowed down. A moment later, I found myself in the right lane but not riding fast enough. Just the second I thought of getting back to the left, someone shouted behind me “Aunty, you want to take left lane or not?” I turned my head to see a woman of around my size and shape, thus I assumed so did the age. All you can see a cyclist from behind is the head, the back and the butt.
“What made her to call me Aunty?”
“What an insult!”

I kept the negative feelings to myself. I tried to switch my energy back onto my muscle by pressing down the paddle harder.

A train of thought rushed into my mind. Life is like cycling. Full of ups and downs. People overtake you. Some say thanks when you give way. Some insult you without a reason. This is life. You need to be strong enough to go uphill, and maintain your balance when you are cycling down with the speed of wind. If you are on a mountain bike, the ones on the racers will overtake you. People who are better-equipped or stronger or trained harder than you will overtake you. You can’t just be depressed because you can’t go faster than them. You have to keep moving. Life goes on. Those were my thoughts.

After passing half way, my neck were stiffed, my back was in enormous pain. And my legs were trembling from pushing hard. Only then, I was facing the real challenge. I started to think “why am I torturing myself?” I should still be in bed at this hour of the day. Maybe I stop and get onto the van? Cycling is as much a mental test as a physical one. In life too, the challenge is within. The inferiority when you are not the first, the insecurity when people overtake you and the doubt for being yourself and staying in the course. All these are the real challenges. Sometimes, you feel like saying “I submit”. Those are the uphill rides. You won’t enjoy cycling until you learn to enjoy the uphill. You won’t enjoy life until you learn to enjoy the challenges.

At the end of the day, what really matters is to complete a race with minimum injury. Break your own yesterday’s record if you can. Similarly in life, what else could be more important than being healthy and happy? Friends, that’s your life. Enjoy!